حدیث روز

حضرت مهدی (علیه السلام) ما أرْغَمُ أنْفُ الشَيْطانَ بِشَىءٍ مِثْلَ الصَّلاةِ، فَصَلِّها وَ أرْ غَمْ أنْفَ الشَّيْطانَ؛ با هيچ چيز مثل نماز، بينى شيطان به خاك ماليده نمى شود پس نماز را به پادار و بينى شيطان را به خاك بمال. بحارالانوار، ج 53، ص 182
امروز : دوشنبه, 31 ارديبهشت 1397

قیام و نهضت های بعد از سیــدالشــهدا (ع)

نهضت توابین

در زمان عبیدالله گرچه کوفه سرکوب شد و سقوط کرد و تشکل همسوی اهل بیت (علیه‏السلام) سخت آسیب دید؛ لیکن با همه آسیبها و با همه مصیبت‏هایی که هواداران علی (علیه‏السلام) و اهل بیت در کوفه تحمل نمودند، تشکل همسو همچنان آتش زیر خاکستر که در صدد فرصت شعله‏وری می‏باشد به سر می‏برد. اکثریت آنان بعد از خاکستر که در صدد فرصت شعله‏وری می‏باشد بر سر می‏برد. اکثریت آنان بعد از سرکوبی و به ویژه بعد از این که در یاری حسین (علیه‏السلام) سستی نمودند، در غیض غضب علیه حزب عثمانیه می‏جوشیدند. حسرت و ندامت از رفتار گذشته سینه‏های آنان را سخت می‏فشرد که چرا وقتی فرزند رسول‏الله (صلی الله علیه و آله ) را دعوت نمودند وی را یاری نکردند که حضرت نه راه برگشت داشت و نه توانست از پایگاه تشیع مدد بگیرد.
اینک این تشکل با همه آسیبها هنوز همواره خطر اصلی بر حزب عثمانیه به شمار می‏رود که عبیدالله خود اعتراف می‏کند این تشکل را سرکوب نموده بود و چندین سال نیز گذشته است و هزاران زندانی و هزاران کشته به جای گذاشته باشد. بعد از فاجعه کربلا اعتراف می‏کند من از هواداران علی که ترابیه نامیده می‏شدند بر تاج و تخت یزید می‏ترسم نه از عبدالله بن زبیر، انا اخاف علیه من هذه ترابیه(498) شیعه ابی تراب علی بن ابی طالب.(499)
انقلاب‏ها و نهضت‏های مردمی بعد از نهضت عاشورا با الهام از حماسه‏آفرینی حسین و با الهام از پایداری حضرت شکل گرفتند و آسیبهای جدی بر پیکر حاکمیت حزب عثمانیه وارد ساختند، تا در نهایت حاکمیت این حزب پایان یافت و بنی‏امیه سقوط کردند. به برخی از نهضت‏ها که در انقراض بنی‏امیه تأثیرگذار بودند اشاره می‏شود.
یکی از این نهضت‏ها که به طور مستقیم از نهضت حسینی الهام گرفت و به نام حسین و یاد حسین و برای انتقام خون حسین انجام گرفت، نهضت توابین بود. این نهضت با شعار یا لثارات الحسین شکل گرفت.(500) تشکل همسوی اهل بیت در اثر عوامل که برخی از آنها شمرده شد، در کوفه عقب‏نشینی نمود از یاری مسلم و امام حسین باز ایستاد. در میان عوامل دهگانه سهل‏انگاری یکی از آنها بود که تشکل همسوی اکثریت نیروهایش در خانه‏ها خیزنده و یا پراکنده شدند.
بعد از حادثه دلخراش کربلا که امام حسین را دعوت نموده، ولی در یاری وی سهل‏انگاری کرده بودند، سخت از رفتار خویش پشیمان شدند. اینان از همان آغاز روز در صدد جبران این سهل‏انگاری برآمدند.
بزرگترین اقدامی که در صدر برنامه‏های خویش قرار گرفتن انتقام خون حسین از قاتلان حسین، یعنی از سران و هواداران حزب عثمانیه که در کربلا شرکت جسته بودند، بود.
لیکن نهضت توابین دو مشکل عمده در سر اقدام خود می‏دید. یکی سلطه جهنمی حزب عثمانیه به خصوص بعد از حادثه کربلا که در عراق با خشونت عبیدالله که کوچکترین حرکت را سرکوب می‏نمود، بود. دیگری نبودن رهبری از اهل بیت و عترت که بتوانند زیر پرچم وی اقدام عمومی علیه حزب عثمانیه شکل دهند. کسی از اهل بیت مانند امام سجاد (علیه‏السلام) در میان مردم کوفه حضور نداشت. از طرفی زمینه فراخوانی امام سجاد (علیه‏السلام) با توجه به تجربی تلخی که از دعوت امام حسین (علیه‏السلام) داشتند به طور کلی از بین رفته بود.
در عین حال این تشکل که آسیب فراوان از حاکمیت عبیدالله در عراق تحمل کرده بود، در صدد جبران آن سهل‏انگاری بود. از همان روزهای نخست شروع به فعالیت نمود، رهبران این نهضت یاران و هواداران را آماده می‏ساختند تا فرصت مناسب در جهت پدید آوردن یک جریان اجتماعی و حرکت عمومی علیه حاکمیت حزب عثمانیه فراهم شود.
مردم هم همواره به طور پنهانی اعلان پشتیبانی می‏نمودند، فلم یزل القوم فی جمع آله الحراب و الاستعداد للقتال و دعاء الناس فی السر من الشیعه و غیرها الی الطلب بدم الحسین.
این زمینه‏سازی تداوم یافت. این حرکت به صورت جدی و پنهانی در کوفه و عراق و حتی در یمن تداوم داشت تا آن دو مشکل حل شد. یزید پلید در سال 63 رخت بر بست و حزب اموی از این جهت آسیب جدی دید. با بر طرف شدن این مانع بزرگ هواداران تشکل همسو فرصت را غنیمت شمردند مشکل رهبری نهضت خود را به گونه دیگر حل نمودند. گرچه در میان آنان از اهل بیت کسی نبود و زمینه فراخوانی هم وجود نداشت، لیکن این مشکل را از درون هموار ساختند و یکی از با سابقه‏ترین افراد و با صلابت‏ترین که از لحاظ اندیشه هم فردی فرزانه و از پایگاه قوی مردمی برخوردار بود و از صحابه رسول‏الله (صلی الله علیه و آله ) به شمار می‏رفت و در رفتار هم فردی سترگ بوده یعنی سلیمان بن صرد خزاعی را به رهبری نهضت خویش بر گزیدند. پنج تن از سران این تشکل از جمله خود سلیمان در منزل وی گرد آمدند. آنگاه صد نفر دیگر از سران شیعه و تشکل همسو به آنها پیوستند و سلیمان را به عنوان رهبری نهضت برگزیدند. آن پنج عبارتند از: سلیمان بن صرد خزاعی، مسیب بن نجبه فرازی، عبدالله بن سعد بن نفیل، عبدالله بن وال، رفاعه بن شداد.
انگیزه اصلی در انتخاب آن موقعیت تضعیف شدید موقعیت حزب عثمانیه در عراق بعد از مرگ یزید بود. که خود تصریح دارند: والامر الان ضعیف.بعد از مرگ یزید هم این زمینه‏سازی ادامه یافت تا سال 65.
عده زیادی تقریباً به تعدادی که با مسلم بیعت نموده بودند با سلیمان بیعت کردند. که تعداد افراد را تا شانزده هزار نفر نام می‏برند. گرچه حدود چهار هزار نفر به پیمان خویش وفادار شدند و همراه سلیمان حرکت نمودند. آنان با رهبری پیمان بسته، در نخیله کوفه اجتماع، آنگاه به طرف شام حرکت نمودند. هدف اصلی آنان به قتل رساندن عبیدالله بن زیاد بود. سپاه سلیمان ابتدا در کربلا بر سر مزار حسین (علیه‏السلام) حاضر شدند و سخت ناله نموده و اشک ریختند، و پیمان انتقام خون حضرت را بستند.و فرسخ‏ها راه برای رسیدن به شام پیمودند که از جانب شام عبیدالله حصین بن نمیر که از فرماندهان سپاه کربلا بود با سی هزار سپاه مأمور سرکوب آنان ساخت. ضمن درگیری و کشتار فراوان اکثر همراهان 4000 نفری کشته شدند در نهایت رهبران آنان همه کشته شدند و این نهضت بعد از آسیب فراوان به حزب سرکوب شد.

شورش مدینه

عبدالله بن زبیر که ادعای رهبری داشت در مکه بر سر می‏برد. وی بعد از حادثه کربلا در حجاز قیام نمود و مردم حجاز را به بیعت خویش فراخواند. وی حدود نه سال حاکمیت مکه و اطراف را بدست آورد.
عبدالله به مدینه که دومین شهر بزرگ و پایگاه حکومت رسول‏الله (صلی الله علیه و آله ) و مرکز مهاجرین و انصار بود، چنگ اندازی نمود.
مدینه یکی از پایگاه‏های بزرگ اندیشه زلال ولایت و تشیع بود. و پایگاه تشکل همسویی که از زمان زندگی رسول‏الله (صلی الله علیه و آله ) شکل گرفت و بعد از رحلت حضرت نیز تداوم یافت. این تشکل گرچه در فرصت‏سازی‏های بعد از رحلت حضرت آسیب جدی دید، لیکن این گونه نبود که هویت خویش را از کف نهد.
از جانبی از هنگام خلافت عثمان مدینه یکی از پایگاه‏های حزب عثمانیه نیز قرار گرفت. در زمان معاویه نیز همین تشکل در آنجا قوت گرفت و نوع فرمانداران آن را بنی‏امیه تشکیل می‏دادند. مدینه همواره محل حضور رجال سیاسی به ویژه هواداران حزب عثمانیه بود.
برغم این تشکل حزب عثمانیه مدینه همواره پایگاه تشکل همسوی اهل بیت به حساب می‏آمد. و پایگاه فکری و اندیشه زلال آن در مدینه بود، گرچه نمی‏توان گفت با کوفه برابری می‏نمود، لیکن دومین پایگاه اندیشه زلال تشیع به حساب می‏رفت.
این شهر همیشه پایگاه خیزش فکر و شورش و انقلاب علیه حزب عثمانیه بود همان گونه که در انقلاب مردم علیه عثمان گرچه نیروهای فراوان از خارج شهر مدینه آمده بودند، لیکن امداد و ملحق شدند تشکل همسوی اهل بیت به آنان از خود مدینه را نمی‏توان نادیده انگاشت.
اینک سال 61 هجری با حادثه تلخش از راه رسیده و حسین بن علی که سال‏های سال در میان مردم مدینه زندگی نموده بود به شهادت رسیده است. مردم متأثر از این حادثه غم‏انگیز در سوگ حسین ناله می‏کنند و اشک می‏ریزند. و طبیعی است که در صدد انتقام خون حسین (علیه‏السلام) هستند و بغض عداوت حزب عثمانیه در سینه آنان آکنده است و طبیعی است چالشگری علیه این عزب خوشایند آنان خواهد بود. گرچه اگر اهل بیت رهبری انقلاب را عهده‏دار باشند مردمی همانند مردم مدینه با دلی مطمئن و آرامش خاطر از آن حمایت خواهند نمود، لیکن چنین موقعیتی در آن شرایط بعد از شهادت حسین (علیه‏السلام) برای اهل بیت زمینه ندارد. در عین حال مردم مدینه خود را بی‏تفاوت در برابر حزب عثمانیه که این جنایت بزرگ را در کربلا مرتکب شده است نمی‏بینند. آنان در صدد فرصت‏سازی‏اند تا در برابر حاکمیت اقدام کنند.
بعد از حادثه کربلا و رسوایی یزید و حزب اموی، عبدالله بن زبیر که همزمان با حسین (علیه‏السلام) از مدینه خارج به مکه رفته بود، فرصت بازسازی قیام خود را می‏یابد و در مکه فرماندار حاکم اموی را اخراج نموده و رسماً مردم را به بیعت با خویش فرا می‏خواند.
با فراخوانی و تحریک عبدالله مردم مدینه نیز از وی حمایت نموده عمرو بن سعید بن العاص فرماندار حزب عثمانیه را به همراه هزار نفر از مردان بنی‏امیه و هواداران حزب عثمانیه از جمله مروان بن حکم را با رسوایی تمام از شهر اخراج می‏نمایند.(508) مردم با اخراج والی اموی با نماینده عبدالله بن زبیر، عبدالله بن حنظله یا عبدالله بن مطیع بیعت می‏کنند.
این شورش از این جهت قابل مطرح است که مردم مدینه بغض و عداوت در سینه‏شان از بنی‏امیه موج می‏زند و دنبال فرصت هستند که علیه حزب عثمانیه قیام کنند و چون اکثریت مردم را هواداران تشکل همسو اهل بیت شکل می‏دهد، اگر رهبری از اهل بیت می‏یافتند زیر پرچم وی گرد می‏آمدند. لیکن اینک پرچم چالشگری برای فردی چون علی بن الحسین (علیه‏السلام) مقدور نیست. مردم مدینه تن به بیعت فردی چون عبدالله بن زبیر می‏دهند.
این اقدام ضربه سهمگین بر حاکمیت حزب عثمانیه در مدینه متوجه می‏سازد که این گونه در پایگاه بنی‏امیه حکومت رسول‏الله (صلی الله علیه و آله ) به رسوایی کشیده شده‏اند. گرچه شورش آنان از جانب حکومت مرکزی حزب عثمانیه سخت سرکوب شد و یزید با سپاه دوازده هزار و بنابر نقلی بیست هزار نفری و نیز به نقلی بیست هزار سوار و هفت هزار پیاده با فرماندهی مسلم بن عقبه مدینه را محاصره نمودند. این سپاه با خشونت تمام وارد شهر شده جان و مال و ناموس مردم را با سپاه شام مباح نمودند! آنان سه روز به قتل و غارت و فحشا پرداختند و بیش از شش هزار نفر از مهاجرین و انصار و سایرین را به قتل رساندند.(509) و جنایات ماندگار به یادگار نهادند. لیکن از جانبی از سوی تشکل همسوی اهل بیت که غم حسین سینه آنان را می‏فشرد، سخت آسیب دیدند و رسوایی آنان بر همگان آشکار شد. بدین گونه از برکت خون حسین، آسیب جدی دیگری بر حاکمیت حزب عثمانیه وارد شد.

قیام مختار

در سال 66 که مختار با وساطت عبدالله بن عمر از زندان آزاد شد. وی به کوفه آمده اوضاع کوفه را مشاهده نمود که مردم به رهبری سلیمان بن صرد قیام نموده‏اند. مختار فردی ماجراجو بود و خطاهای روشن نیز از وی سرزده بود، از جمله در ساباط علیه امام مجتبی (علیه‏السلام) اقدام ضد امنیتی نمود. و حتی وی عثمانیه نامیده می‏شد.(510)
وی با مشاهده ضعف حزب عثمانیه به لحاظ این که خودش ادعای ریاست و رهبری داشت گرد آوردن شیعیان دور سلیمان خوشایندش نبود و آنان را از این امر بر حذر داشت، لیکن کسی به گفته‏های وی توجه نکرد.
مختار تحمل نموده وضع توابین به آن سرنوشت دچار آمد. و در عین حال که قیام توابین ضربه سختی بر حزب عثمانیه وارد آورد، لیکن اکثر نیروهای آنان در تهاجم سپاه حزب حاکم کشته شدند.
بعد از این حادثه در همان سال 66 مختار عزم قیام نموده و پنهانی یاورانی برای خویش فراهم نمود. وی از آنان پیمان گرفت. از جمله کسانی که بسیار به کمک وی امیدوار بود و به وی کمک شایانی کرد، ابراهیم بن مالک اشتر بود که با مذاکره حضوری حمایت وی را جلب نمود. مختار سوژه‏ای که توانست بهره‏وری نماید خون خواهی حسین و اهل بیت بود.
وی با این سوژه توانست هزاران نفر از تشکل همسو اهل بیت را همراه خویش سازد. و به همین عنوان مردم را به صحنه آورد و انتقام خون حسین و یارانش را از قاتلان و شرکت کنندگان در سپاه حزب عثمانیه بگیرد. عده‏ای از سران مانند شبث بن ربعی، محمد بن اشعث، عبدالرحمن سعید، کعب بن ابی کعب در صدد مقابله با مختار بر آمدند.(511)
مختار ابراهیم بن اشتر را با 7000 نیرو به سوی آنان بسیج نمود. عبیدالله نیز از شام با سپاه هشت هزار نفری به طرف عراق حرکت نمود که در درگیری این دو سپاه عبیدالله و تمام فرماندهان سپاه وی کشته شدند.
با تسلط مختار بر کوفه ده‏ها نفر از افرادی که در کربلا در سپاه حزب عثمانیه بودند به قتل رسیدند. اگر کسی شهادت می‏داد که فرد در کربلا شرکت نموده است، مختار وی را گردن می‏زد.(512) وی بسیاری از فرماندهان سپاه یزید را مانند عبیدالله بن زیاد، عمر بن سعد و فرزندش حفص بن عمر، شمر بن ذی الجوشن، خولی بن یزید، حصین بن نمیر و... را به قتل رساند.(513)
در مورد مختار و موضع‏گیری‏های وی روایات متفاوت است. برخی از وی نکوهش و برخی از کار وی ستایش می‏نمایند. ستایش بازگشت به این اقدام مختار دارد که وی انتقام خون حسین (علیه‏السلام) را از قاتلان حضرتش گرفت. وقتی سر عبیدالله و عمر سعد را نزد امام سجاد آوردند سجده شکر به جای آورد و برای مختار طلب پاداش نمود فخر ساجداً و قال الحمد الله الذی ادرک ثاری من اعدائی و جزی الله المختار خیراً.(514)
قیام مختار با خون خواهی حسین (علیه‏السلام) شکل گرفت. اگر چه خواهش‏های دیگر در قیام مختار مطرح بود، لیکن آنچه باعث پشتیبانی شیعه از مختار شد جوشش خون حسین بود که قیام مختار را در این مرحله به ثمر رساند. و نیز قیام مختار به اقدام با کشتن فرماندهان ارشد حزب عثمانیه که قائله کربلا را به پا کرده بود، ضربه اساسی و آسیب جدی بر حکومت حزب عثمانیه وارد ساخت که در دوران حکومت‏داری حزب عثمانیه به مدت حدود یک قرن کمتر این گونه حاکمیت آسیب دیده بود.
نتیجه بخش شدن قیام مختار در اثر حمایت مردم کوفه از وی بود.
انگیزه اصلی آنان نیز از این حمایت انتقام خون حسین (علیه‏السلام) و یارانش بود که آسیب جدی به حزب عثمانیه با کشتن مهره‏های اصلی آنان مانند عبیدالله و عمر سعد و شمر ذی الجوشن و حصین بن نمیر و... وارد ساخت. این آسیب جدی نیز به این حاکمیت شوم از برکت خون حسین (علیه‏السلام) بود.

 قیام زید بن علی بن الحسین

تداوم حاکمیت حزب عثمانیه با فراز و نشیب‏هایی که داشت در زمان مروانی‏ها نیز توسعه و تثبیت داشت و به همین جهت مروانی‏ها جنایات ماندگاری همانند سفیانی‏ها از خود به یادگار نهادند. حاکمیت حجاج در عراق همانند حاکمیت عبیدالله بن زیاد در عراق جنایات ببار آورد.
اگر عبیدالله دومین عنصری بود که نقش اصلی در حاکمیت حزب عثمانیه در دوران یزید داشت، حجاج نیز چنین نقشی را در زمان مروانیان در عراق ایفا نمود. تهاجم فرهنگی علیه اهل بیت با شدت و وسعت همچنان تداوم یافت که ابراهیم بن هشام مخزومی والی بنی‏مروان در مدینه علویون را در روزهای جمعه به زور در مسجد نبوی جمع می‏نمود.
در حضور آنان علی (علیه‏السلام) را سب و نفرین می‏نمود.(515)
حجاج نیز همانند عبیدالله هر کس که متهم به شرکت در انقلاب علیه عثمانیه بود به قتل می‏رساند.(516) در مدت حاکمیت وی در عراق در زمان عبد الملک بیست یا سی هزار کشته در عراق به جای گذاشت. وی وقتی 50000 مرد و 30000 زن در زندانش بودند. زن و مرد را عریان در قلعه‏ها بدون هیچ گونه امکانات، حتی سقف زیر آفتاب و باران زندانی می‏کرد!(517)
تجاوز و طغیان همان گونه که در سخنان زید شهید آشکار است به اوج خود می‏رسد. ان بنی‏امیه قد عتوا و قست قلوبهم.(518)
زید تصمیم به قیام و انقلاب علیه آنان گرفته و چون فردی وابسته و پاک و پیرو اهل بیت بود، هیچ گونه خواهش نفسانی و ادعای رهبری در قیام خویش نداشت، در همان آغاز کار با امام باقر (علیه‏السلام) کار خود را مشورت نمود و امام ضمن تأیید عاقبت کارش را نیز گوشزد کرد به وی فرمود شهید خواهی شد و در کناسه کوفه به دار آویخته می‏شوی.(519)
از امام صادق (علیه‏السلام) این گونه حدیث درباره زید وارد شده است: انه کان نعم العم ان عمی کان رجلاً لدنیانا و آخر تنا مضی و الله عمی شهیداً کشهداء استشهدوا مع رسول‏الله (صلی الله علیه و آله ) و علی و الحسن و الحسین (علیه‏السلام).(520)
نیک عمویی بود برای ما فردی که هم برای دنیا و هم آخرت ما کار کرد، عمویم شهید شد همانند شهدایی که همراه رسول‏الله (صلی الله علیه و آله ) و علی و حسن و حسین (علیه‏السلام) شهید شدند.
امام صادق علیه‏السلام: رحم الله عمی زیداً لو ظفر لوفی انما دعی الی الرضا من آل محمد و انا الرضا.(521)خدا عمویم را رحمت کند که اگر پیروز می‏شد به عهد خود وفا می‏کرد وی مردم را به رضا از آل محمد یعنی این جانب فرا می‏خواند.
امام صادق علیه‏السلام: یا عمی اعیذک بالله ان تکون مصلوباً بالکناسه.(522)
هنگامی که زید با امام صادق (علیه‏السلام) مشورت می‏نمود حضرت فرمود: تو را در پناه خدا می‏سپارم آن هنگامی که در کناسه کوفه به دار آویخته می‏شوی.
زید شهید با آگاهی از سرانجام کارش در عین حال چون می‏دانست قیام و انقلاب وی آسیب جدی بر حاکمیت حزب عثمانیه وارد خواهد ساخت و نتیجه به بار خواهد آورد، قیام خویش را شروع کرد و مورد تأیید امام باقر و امام صادق (علیه‏السلام) نیز قرار گرفت.
زید برای دست‏یابی به یاران سترگ از مدینه به کوفه آمد. زیرا موقعیت کوفه از هر جای دیگر ممتاز بود. که این برکات اندیش‏های تابناک علی (علیه‏السلام) است که کوفه را این گونه پر بار و بالنده ساخته است که خود حضرت این شهر را بر مدینه برگزید و عاصمه حکومت خویش قرار داد. و امام حسین (علیه‏السلام) برای سرنگونی حزب عثمانیه به کوفه عزیمت می‏کند از انبوه جمعیت هوادار و سترگ استمداد نمود.
توابین خود از کوفه خیزش نمودند. و مختار برای کشتن قاتلان حسین به کوفه آمده و از یاران اهل بیت در کوفه استمداد و نمود و در کشتن قاتلان حسین موفقیت چشمگیری حاصل نمود که به برکت حمایت تشکل همسوی از کوفه و اطراف بود.
و اینک بعد از گذشت حدود شصت سال از عاشورای حسینی و قیام‏های پرشور و مقاوم اینک زید بن علی بن الحسین برای رسیدن به اهداف خویش و انتقام خون حسین، وی نیز کوفه را برگزیند که کوفه پایگاه اندیشه و زلال شیعه و رفتار سترگ علیه ظالمان بوده است و این از برکات حکومت‏داری و اقامت 4 سال و نه ماه علی در کوفه می‏باشد که این گونه جریان بزرگ اجتماعی و اندیشه زلال شفاف پدیدار ساخته است.
در هر صورت زید شهید چون در کوفه اقامت نداشت برای اقامت خویش در عراق به خصوص کوفه بهانه‏های چون اختلاف ملکی و نزاع مالی با برخی بیش از 4 ماه در کوفه و دو ماه در بصره اقامت نمود. در این مدت ضمن بررسی اوضاع همواره قیام خود را زیرسازی نموده و سران شیعه و یاران علی با وی مخفیانه بیعت می‏نمایند.(523) و حاکم کوفه با اینکه برخی قضایا را متوجه شده بود نمی‏تواند زید را از کوفه بیرون نماید.
افرادی مانند سلمه ابن کهیل، نصر بن خزیمه، معاویه بن اسحاق و حجیه بن الاجلج و بسیاری دیگر از سران کوفه با وی بیعت نمودند.(524) و طبق بسیاری از نقل‏های چهل هزار نفری با وی پیمان می‏بندند.(525)
چهل هزار سپاه، جمعیتی است که آمادگی این شهر و منطقه در انقلاب و شورش‏های ضد اموی را می‏رساند. با اینکه زید امام معصوم نیست. لیکن چون از جانب امام معصوم تأیید شده است، این گونه تشکل همسو از وی حمایت می‏نماید. حمایت این تعداد از زید افزون بر این که گواه صادق بر موقعیت بزرگ تشکل همسوی اهل بیت می‏باشد دلیل بر نکته دیگری نیز است که کوفه با این حرکت‏ها چه آسیبهای جبران ناپذیری بر اقتدار حزب عثمانیه متوجه می‏نماید.

انگیزه زید شهید

انگیزه زید از انقلاب انتقام خون حسین از بنی‏امیه و بنی‏مروان یعنی حزب عثمانیه بود وی می‏خواست با سرنگونی آنان رهبری را به مسیر اصلی خودش اهل بیت برگرداند. که در حدیث امام صادق (علیه‏السلام) اشاره فرمود که اگر زید پیروز می‏شد به عهد خود وفا می‏نمود که مردم را به سوی اهل بیت فرا می‏خواند. هیچ گونه ادعای نسبت به خود نداشت.
امام فرقه زیدیه که به ایشان منسوب هستند و فرقه‏ای از تشیع به شمار می‏روند، به ادعای رهبری ایشان نیست. بلکه به سوء استفاده‏ها و بهره‏وری دیگران یعنی نحله‏سازان است. خود زید ادعایی نداشت و لذا مورد تأیید امام باقر و صادق (علیه‏السلام) قرار داشت. و شعار محوری زید که مردم از وی حمایت نمودند خون خواهی حسین یعنی، یا لثارات الحسینبود.(526) و خود به امامت اهل بیت تصریح می‏نمود و می‏گفت جعفر امامنا فی الحلال و الحرام.(527)جعفر صادق (علیه‏السلام) رهبر و امام ما در حلال و حرام است. سخنان وی در بیان انگیزه آن گونه است: انا ندعوکم الی کتاب الله و سنه نبیه (صلی الله علیه و آله ) و جهاد الظالمین و الدفع عن المستضعفین و اعطاء المحرومین و قسم هذا الفی‏ء بین اهله بالسواء و در الظالمین و اقفال المجمر و نصرنا اهل البیت علی من نصب لنا و جهل حقنا.(528)من شما را به کتاب خدا و سنت رسول‏الله (صلی الله علیه و آله ) و جهاد با ستمگران و دفاع از محرومان فرا می‏خوانم. بر این نکته تأکید می‏کنم که اموال عمومی به صورت یکسان و عادلانه توزیع می‏شود. من شما را به ستیز با ستمگران و حراست از مرزها و یاری رساندن به اهل بیت برای چیره شدن آنان بر رقیب‏ها و چالشگران که حقوق آنها را نادیده می‏انگارند، فرامی‏خوانم (529).
قیام زید به همراه چهل هزار نفر از طرف بنی‏مروان یعنی هشام بن عبد الملک به فرماندهی یوسف بن عمر سخت سرکوب شد.
در درگیری بین دو سپاه زید و عده زیادی از یارانش شهید شدند و جنازه زید را یاران وی در بیابان در داخل جوی آب به خاک سپرده و آب بر روی آنان جاری ساختند که از دست‏رسی بنی‏مروان در امان باشد. فرد پلید به نام غلام سندی به یوسف بن عمر گزارش می‏دهد وی دستور می‏دهد قبر را نبش نمایند و جنازه را بیرون آورند. سر زید را از بدن جدا کرده برای هشام بن عبد الملک فرستادند جنازه وی را در کناسه کوفه عریان به‏دار آویختند و چهار سال جنازه عریان بالای دار بود که عورت وی را به امر الهی عنکبوت‏ها با تنیدن تار می‏پوشاندند! جنازه تا مرگ هشام بر بالای دار بود. 4 سال بعد از مرگ هشام ولید دستور داد آن را سوزاندند و خاکستر آن به شط ریختند!(530)
این حرکت بزرگ که امام (علیه‏السلام) عاقبت آن را در آغاز پیش نموده بودند، آسیب سختی به حاکمیت حزب عثمانیه وارد ساخت و حکومت حزب عثمانیه ویران ساخت و حکومت سست آنان را بیشتر متزلزل ساخت. خاستگاه این قیام دقیقاً حماسه کربلای حسینی بود و با نام یاری حسین به خون خواهی حسین شکل گرفت. اینها همان سیلاب‏های خون است که حزب عثمانیه در کام خود فرو می‏برد.

قیام یحیی بن زید
یحیی فرزند همان زید شهید نیز از شهادت پدرش قیام نمود با عده‏ای از شیعیان و یارانش از کوفه به طرف خراسان حرکت نمود. در همان سال 120 یا 121 زمان هشام بن عبد الملک هشام در صدد دستگیری می‏شود که موفق نمی‏شود. یحیی به خراسان روی می‏آورد.
حدود پنج سال در آنجا اقامت داشته تا در نهایت با یارانش که حدود 70 نفر بودند با سپاه ده هزار نفری عمرو بن زراره درگیر و آنها را قلع قمع می‏کنند. در سال 126 در نهایت در روستای جوزجان با سپاه دشمن به فرماندهی سلم بن أحوز درگیر می‏شوند و یحیی با یارانش به شهادت می‏رسند. سر یحیی را از بدن جدا به حضور ولید بن یزید بن عبد الملک می‏فرستند و جنازه‏اش را در همانجا به دار می‏آویزند و این جنازه بر بالای دار می‏ماند تا قیام ابو مسلم خراسانی. وی بعد کشتن مسلم بن أحوز جنازه یحیی را پایین آورده بر وی نماز می‏گذارد و به خاکی می‏سپارد.

ورود به سایت



زندگی نامه امام زمان (عج)

محمد بن حسن عسکری (عج) آخرین امام از امامان دوازده گانه شیعیان است. در ١۵ شعبان سال ٢۵۵ هـ.ق در سامرا به دنیا آمد و تنها فرزند امام حسن عسکری (ع)، یازدهمین امام شعیان ما است. مادر آن حضرت نرجس (نرگس) است که گفته اند از نوادگان قیصر روم بوده است. «مهدی» حُجَت، قائم منتظر، خلف صالح، بقیه الله، صاحب زمان، ولی عصر و امام عصر از لقبهای آن حضرت است...

ادامه مطلب...

ایام محرم تسلیت باد

شهادت سالار شهیدان سیدالشهدا (ع) را به تمام شیعیان او تسلیت عرض می نماییم.

 

بیت الاحزان پاکدشت

تماس با ما

آدرس : پاکدشت پشت شهرداری خیابان تربیت بدنی کوچه تختی

ایمیل : این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

مدیریت سایت : کربلایی ابوالفضل اسکندری

شماره تماس : 09352308770