حدیث روز

امام حسن (سلام الله علیه) : مَن عَرَفَ اللَّهَ أحَبَّهُ. هر كس خدا را بشناسد، دوستش بدارد. دوستی در قرآن وحدیث: ص414 – ح 963
امروز : دوشنبه, 31 ارديبهشت 1397

مراحل نهضت امام حسین (ع)

هر حرکت اجتماعی در رسیدن به اهداف پیش‏بینی شده مراحلی را سپری می‏نماید. هر مرحله از آن جریان اجتماعی روش و تاکتیک‏های متفاوت را خواهان می‏باشد. در همین راستا بسیاری از روش‏ها از پیش مشخص بوده و تاکتیک‏ها نیز بر اساس همان پیش‏بینی‏ها تصمیم‏گیری می‏شوند. بطور طبیعی برخی از روی‏دادها و چرخش‏ها نیز پیش‏بینی نمی‏شوند و در میان جریان حرکت اجتماعی پدیدار می‏شوند، که تصمیم‏هایی را نیز بدنبال خواهد داشت. رهبری آن حرکت باید در فضاهای متناسب با آن پیش‏آمدها روش‏های متناسب برگرفته تا در برابر خطرها و تهدیدها مقابله نموده و حرکت اجتماعی خویش را از تنگناها عبور داده به ثمر رساند.
نهضت امام حسین (علیه‏السلام) یک جریان بزرگ اجتماعی است که در تداوم حرکت‏های و جریان‏های همگون خود همانند حرکت رهبران الهی پیش از خود پدیدار شده است. نهضت امام حسین (علیه‏السلام) بسیج تشکل همسوی اهل بیت و ساماندهی این جریان بزرگ اجتماعی علیه حاکمیت بنی‏امیه و حزب عثمانیه و به عهده گرفتن رهبری جامعه می‏باشد تا از این طریق به اهداف بزرگ استقرار دین الهی و اصلاحات اجتماعی دستیازی نماید.


حرکت انقلابی امام حسین یک جریان بریده از پیش یا پس از خود نیست، بلکه یک حلقه درشت و شفاف از همان جریان بزرگ اجتماعی تکشل همسوی اهل بیت (علیه‏السلام) است. در حقیقت تداوم حرکت‏های اجتماعی امیرالمؤمنین (علیه‏السلام) و اقدامات امام حسن مجتبی (علیه‏السلام) علیه این ناهنجاری می‏باشد. همان گونه که امام علی بن ابی طالب (علیه‏السلام) با رهبری خویش تشکل همسو را ساماندهی نمود و با یاری و همراهی همین تشکل توانست حکومت علوی را مستقر سازد و گونه اصلاحات عمیق اجتماعی پدیدار سازد. در حکومت علوی نابسامانی‏های فرهنگی اقتصادی اجتماعی ساماندهی شدند و آن گونه فرهنگ بالنده و پوینده در جامعه پدیدار شد و بنیان‏های اقتصادی جامعه مستحکم و استوار بنا نهاده که با اجرای آن سیستم فقرزدایی و محرومیت زدایی شکل گرفت.
قشرهای آسیب‏پذیر جامعه را آن گونه حمایت و ساماندهی نمود که، بعد از استقرار حکومت علوی در کوفه و بلکه در اطراف حکومت‏داری امام فقر ریشه کن شد.


در سایه حکومت علوی مردم از امکانات اولیه و ضروری خویش بهره‏مند شدند. ناهنجاری‏های اقتصادی همانند نابسامانی‏های اجتماعی ساماندهی شدند، ما اصبح بالکوفه احد الا ناعماً ان ادناهم منزله یأکل البر و تجلس فی الظل ویشرب ماء الفرات.(215)مردم در زمان حکومت‏داری علی (علیه‏السلام) آسوده خاطر بودند امکانات اولیه نان و مسکن و آب مناسب برای آشامیدن برای آنها فراهم بود.
حرکت اجتماعی و انقلاب شکوهمند امام علی (علیه‏السلام) همان گونه با ساماندهی تشکل همسو توطئه‏های خطرناک همانند توطئه قاسطین را مهار نمود. با بسیج تشکل همسو لیله الهریر پدیدار ساخت. سردمدار قاسطین معاویه آن گونه زبون شد که توطئه داوری را تدارک دید.
همان گونه که امام مجتبی (علیه‏السلام) در اولین فرصت روی‏کرد مردم به وی و حمایت فراگیر مردمی یک حرکت بزرگ علیه بنی‏امیه پدیدار ساخت و هزاران نفر و در نبرد علیه معاویه بسیج نمود و همین امر باعث شد که پایه لرزان حکومت بنی‏امیه آن گونه بلرزد که سردمداران قاسطین به هراس افتاده شبانه روز تلاش کند تا زمینه مصالحه را فراهم سازد. و در نهایت هم با تزویر و نیرنگ به این هدف نایل شود.
حرکت امام حسین (علیه‏السلام) نیز یک حلقه از همین جریان اجتماعی بزرگ است. گسیل همسو علیه حاکمیت بنی‏امیه و ناهنجاری‏های اجتماعی است که تداوم همان حرکت علوی و حسنی است. این جریان اجتماعی بعد از امام حسین نیز به شکل‏های متفاوت توسط امامان بعدی و یاران سترگشان تداوم یافت. که یک تشکل چالشگر در برابر حاکمیت‏های ستمگرانه بنی‏امیه و بنی‏عباس شکل گرفت. در زمان امام سجاد و امامین صادقین به گونه‏های متفاوت مقاومت نموده و در زمان امام موسی (علیه‏السلام) و نیز امام رضا (علیه‏السلام) یک حرکت بزرگ اجتماعی را که فریادی رسا علیه ظلم بنی عباس بود در گوش زمان به صدا در آورد. تا آغاز دوران غیبت امام عصر (عج) تداوم یافت.
از این رو است که حرکت پر شور حسینی بر علیه تداوم حاکمیت ستمگرانه بنی‏امیه که بر تمام ارزش‏های انسانی و الهی چالشگری می‏نمود آغاز می‏شود. این حرکت در رسیدن به اهداف اصلی باید سایه شوم حاکمیت بنی‏امیه از سر مردم برکنار می‏ساخت و یزیدها از اینکه قدرت برافکنده می‏شدند، تا زمینه مناسب برای رهبری به حق عترت و استقرار ارزش‏های الهی و دینی فراهم می‏ شد.
آن گونه که از گفتار امام شفاف شد، امام در رسیدن به اهداف خویش در مرحله اول تلاش خویش را بر سرنگونی حاکمیت بنی‏امیه و به عهده گرفتن رهبری جامعه متمرکز نموده بودند. به همین خاطر در نیل به این هدف دو مهم را باید تأمین می‏نمود. نخست اطلاع‏رسانی به اکناف و اطراف جامعه‏اسلامی از حرکت پرشور خویش. دو دیگر پدیدار ساختن یک حرکت و جریان بزرگ اجتماعی برای سرنگونی حزب عثمانیه و استقرار دین الهی.
در راستای محور اول حرکت امام به نوعی تنظیم شده است که به بهترین شیوه در آن زمان جامعه جهانی و اسلامی را از اهداف و حرکت اجتماعی خویش با خبر سازد. و در محور دوم نیز حضرت اقدام‏های بایسته و شایسته‏ای پدیدار ساخته است که تمام هواداران خویش را بتواند به سوی خویش جذب کند و از تمام توان‏مندی‏های اجتماعی در جهت پدیدار ساختن یک حرکت بزرگ اجتماعی بهره برد. ساماندهی این دو محور مرحله نخست قیام امام حسین (علیه‏السلام) را شکل می‏دهد که از مدینه آغاز و تا مواجه شدن با سپاه دشمن تداوم یافت است. آنگاه بعد از مواجه شدن و به تعبیر دیگر در محاصره سپاه دشمن قرار گرفتن مرحله دوم قیام پدیدار می‏شود، که به صورت فشرده به شرح و تحلیل این دو مرحله می‏پردازیم.

مرحله نخست

در مرحله نخست انتخاب تاکتیک و روش از جانب اما حسین (علیه‏السلام) به گونه‏ای است که از بهترین روش در جهت اطلاع‏رسانی جامعه از حرکت و اهداف خویش، یاری طلبیدن و ساماندهی نیروهای مردمی علیه حزب حاکمه در رسیدن به اهداف مقدس شکل گرفته است. امام حسین (علیه‏السلام) برای یک جنگ نابرابر آماده نمی‏شود و جامعه را هم برای هر یک برخورد نظامی آمده نمی‏سازد، بلکه یک حرکت فراگیر مردمی پدیدار می‏سازد تا که با توان‏مندی نیرومند این حرکت بتواند به هدف خویش نزدیک شود.
سخن از فراهم آوردن چند ده نفر یا صد یا هزار سرباز نظامی نیست.
سخن از یک شور یک انقلاب و یک بسیج مردمی فراگیر علیه تباهی‏های بنی‏امیه می‏باشد. سخن از پدیدار ساختن یک جریان فراگیر و بزرگ اجتماعی است.
هدف امام برخورد دو سپاه نظامی در میدان نبرد نیست. بلکه بسی والاتر و برتر از برخورد و رویارویی دو لشکر مسلح می‏باشد. جریان نهضت حسینی رویارویی دو جریان بزرگ اجتماعی، یکی تشکل همسو و همراه اهل بیت و به رهبری حسین (علیه‏السلام)، و دیگری تشکل چالشگر حزب عثمانیه به رهبری یزید و دیگر رهبران این حزب.
بر این اساس اقدامی که حسین باید انجام دهد تنها فراهم آوردن سپاه برای میدان نبرد خونین نیست، بلکه آگاه ساختن و به حرکت در آوردن یک تشکل همراه است، که در سراسر کشور اسلامی با لایه‏های ضخیم و نازک حضور دارد. اگر این حرکت اجتماعی ساماندهی شود، آن گونه توان‏مند خواهد که بتواند اهرم‏های قدرت ستمگران شکسته و نهادهای دینی را در مدیریت جامعه مستقر سازد. و اصلاحات عمیق اجتماعی را در فرآیندهای گوناگون همانند زمان علی (علیه‏السلام) پدیدار سازد.

حرکت به سوی مکه

در آغازین روز نهضت در اثر ناشی‏گری‏های یزید مبنی بر بیعت گرفتن و تسلیم حسین (علیه‏السلام) در مدینه که شهر رسول‏الله (صلی الله علیه و آله ) را بر حسین ناامن نمود. زیرا یزید به فرماندار نگاشته بود یا بیعت حسین و یا سر حسین!(216)
با ناامن شدن مدینه امام ناچار می‏شود وطن و مدینه الرسول را در 27 رجب ترک گوید.(217) خروج شب هنگام حضرت از مدینه آن هم با کاروان عظیم خورد و کلان که از یاران سترگ چون عباس، تا فرزندان شیرخوار همراه است، همه مدینه و اطراف را از اقدام حسین با خبر ساخت. در مسیر حرکت خویش به مکه تلاش وسیعی در جهت اطلاع‏رسانی انجام دادند، تا نهضت خوش را فراگیر ساماندهی کند. امام در مسیر حرکت به هر رهگذر و روستایی که می‏گذشت آنان را از اقدام خویش با خبر می‏ساخت، تا به مکه می‏رسید. رسیدن حضرت به مکه همزمان با نزدیک شدن موسم بسیار حساس حج است.
افزون بر این که مدت اقامت حضرت در مکه پیش از موسم حج نیز، زمان حساس است به ویژه که هم زمان با ماه رمضان بوده است. مدت اقامت حضرت در مکه از سوم شعبان تا هشتم ذی الحجه یعنی ماهای شعبان رمضان شوال و ذوالقعده و هشت روز از ذوالحجه را حضرت در مکه بسر برده است.(218)
تا هنگام خروج امام از مکه هزاران نفر از اطراف و اکناف برای انجام مناسک عمره مفرده و نیز حج به حرم امن الهی روی آورده‏اند. در این مدت ملاقات‏های فراوان با سران احزاب و نیز ملاقات فراوان با مردم شکل گرفت. و امام بی‏پروا و شفاف موضع خویش را در برابر حکومت بنی‏امیه مطرح می‏سازد و تعداد زیادی از مردم از اوضاع سیاسی بنی‏امیه و اهداف امام با خبر می‏شوند.(219) امام در این مدت به بخشی از هدف مقدس خویش یعنی اطلاع‏رسانی تقریباً دست یافته و تقریباً بیشتر جهان اسلام از اقدام وی با خبر شده‏اند.

یک تحول

در مدت اقامت حدود چهار ماهه امام در مکه حوادث بزرگ و کوچک همواره رخ می‏دهد. حضور امام در مکه موضوع روز محافل سیاسی و اجتماعی مکه، بلکه کل کشور پهناور اسلامی است. به طوری که جهان اسلام از حضور امام در مکه آگاهی یافته‏اند. از جمله مردم کوفه از امتناع حضرت از بیعت با یزید و خروج نابهنگام وی از مدینه و حضور در مکه آگاه می‏شوند.
مردم کوفه مردم عادی نیستند با تمام مردم حتی مدینه متفاوتند و هسته مرکزی تشکل همسوی اهل بیت را همواره کوفه عاصمه شکل می‏داد. گرچه آنان در دومه الجندل فریب نیرنگ معاویه و عمرو عاص را خوردند و طعم تلخ پی‏آمد آن را به خصوص در زمان سلطه معاویه در زمان امام حسن و امام حسین (علیه‏السلام) به خوبی چشیده‏اند. لیکن همواره در صدد یاری اهل بیت بودند و همواره بدنبال فرصتی بودند تا رهبری جامعه را به جایگاه اصلی‏اش یعنی عترت باز گردانند. اینک آن فرصت پدید آمده است.
مردم کوفه حتی در هنگامی که مسؤولیت امامت به عهده امام حسین (علیه‏السلام)، و همزمان با دوران معاویه بود، از امام حسین (علیه‏السلام) می‏خواستند معاویه را خلع نموده و رهبری را به عهده بگیرد، وکتبوا الی الحسین (علیه‏السلام) فی خلع معاویه والبیتعه له.(220)لیکن امام حسین (علیه‏السلام) به دلایلی که اشاره آمد از این اقدام سرباز می‏زد، در زمان معاویه نهضت خود را آغاز نکرد. منتظر ماند تا مرگ معاویه فرا رسد. اینک مرگ معاویه فرا رسیده است مردم کوفه موقعیت را مناسب دیده‏اند تا به صورت جدی و گسترده از امام بخواهند به سوی عراق آمده و رهبری جامعه را عهده‏دار شود. تمام عراق به خصوص کوفه خیزش نموده است به تعبیر مفید تحرکت الشیعه بالعراق(221)شیعه در عراق خیزش نمود. مردم کوفه حرکت خود را با نگاشتن نامه به امام حسین (علیه‏السلام) آشکار ساختند. آنان نامه مهمی با امضای سران کوفه مانند: سلیمان بن صرد خزاعی، مسیب بن نجبه، شبث بن ربعی، حجار بن ابجر، یزید بن الحارث، عزره بن قیس، عمرو بن حجاج، محمد بن عمیر عطارد، حبیب بن مظاهر و... به همراه دو قاصد بنام‏های عبیدالله بن مسمع و عبدالله دراک یا وال به حضور امام ارسال می‏دادند، که ارسال این نامه یک تحول بزرگ در نهضت حسین (علیه‏السلام) پدید می‏آورد.
مضمون نامه:
بسم الله الرحمن الرحیم
به حسین بن علی (علیه‏السلام)
سلیمان بن صرد و...
سلام علیک
اما بعد سپاس سبحان را که دشمن جبار و کینه توز (معاویه) به هلاکت رساند همان که بیت‏المال را غصب نموده بود و بر مردم بر غم رضایت آنان حکم رانی نمود که بندگان نیک را به قتل می‏رساند و اشرار را باقی می‏نهاد. و ثروت‏های الهی را در بین هواداران خود دست به دست می‏گرداند. آنان همانند قوم ثمود احدوثه شده و به زباله‏دانی تاریخ سپرده شدند.
اینک ما رهبری نداریم، روی آور به سوی ما که شاید خدای سبحان با محوریت تو ما را به حق گرد آورد. نعمان بشیر (استاندار کوفه از جانب حزب عثمانیه) که در قصرالاماره به سر می‏برد، ما همراه وی نیستیم، در جمعه و عید وی شرکت نمی‏کنیم. اگر با خبر شویم که تو به سوی ما حرکت می‏کنی وی را اخراج و تا شام دنبالش خواهیم نمود.(222) این نامه در بیستم رمضان در مکه به دست حسین علی (علیه‏السلام) می‏رسد.(223)
آنگاه نامه‏های دیگر نیز حدود یکصد و پنجاه نامه از مردم کوفه که هر کدام را چند تن از سران شیعه و تشکل همسوی اهل بیت امضاء نموده بود توسط قیس بن مسهر صیداوی و عبد الرحمن، عبدالله الکدن ارحبی و عماره بن عبید سلولی به حضور امام (علیه‏السلام) ارسال می‏گردد.(224)

ورود به سایت



زندگی نامه امام زمان (عج)

محمد بن حسن عسکری (عج) آخرین امام از امامان دوازده گانه شیعیان است. در ١۵ شعبان سال ٢۵۵ هـ.ق در سامرا به دنیا آمد و تنها فرزند امام حسن عسکری (ع)، یازدهمین امام شعیان ما است. مادر آن حضرت نرجس (نرگس) است که گفته اند از نوادگان قیصر روم بوده است. «مهدی» حُجَت، قائم منتظر، خلف صالح، بقیه الله، صاحب زمان، ولی عصر و امام عصر از لقبهای آن حضرت است...

ادامه مطلب...

ایام محرم تسلیت باد

شهادت سالار شهیدان سیدالشهدا (ع) را به تمام شیعیان او تسلیت عرض می نماییم.

 

بیت الاحزان پاکدشت

تماس با ما

آدرس : پاکدشت پشت شهرداری خیابان تربیت بدنی کوچه تختی

ایمیل : این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

مدیریت سایت : کربلایی ابوالفضل اسکندری

شماره تماس : 09352308770